Dit is de Nederlandse versie van deze pagina
Ga naar de Franse versie
Ga naar de Engels versie
Fromelles
19–20 juli 1916
Australische soldaten op weg naar de loopgraven aan de frontlinie bij Bois Grenier, 5 juni 1916. [AWM EZ0048]
Op 1 juli 1916 begon het grote Britse offensief in Frankrijk dat bekend staat als de Slag aan de Somme. Het Britse doel was om door de Duitse linie te breken en de cavalerie een eind de Duitse achterhoede in te drijven. De eerste dag was echter een totale mislukking. Er vielen bijna 60.000 Britse slachtoffers waarvan er bijna 20.000 in de strijd gedood werden of aan hun verwondingen stierven. De Slag aan de Somme beperkte zich tot een reeks kleinere operaties met sterk gelimiteerde doelen.
In deze situatie beweerde de Britse geheime dienst dat Duitse strijdkrachten aan de linies ten westen en zuiden van Lille van dit tamelijk rustige gedeelte naar de Somme waren gestuurd. Er werd een Britse afleidingsaanval in de richting van Fromelles en de heuvelrug van Aubers voorgesteld, zodat de Duitsers zouden denken dat er grote operaties gepland werden en om te helpen vijandelijke strijdkrachten in dat gebied te houden. Het eerste doel was om een deel van de Duitse frontlinie rond een salient, of uitstulping in de linie, te veroveren die bekend stond als de ‘Sugar Loaf’. Met de inname van deze stelling zou de heuvelrug van Aubers zelf, de sleutelpositie naar de Duitse stelling ten zuiden van Lille, kunnen worden aangevallen. Slechts enkele dagen voor de geplande strijd vernam het plaatselijke Britse bevel, dat deze aanval niet langer nodig was, maar er werd besloten om door te zetten.
Tegen de avond van 19 juli 1916 deden de Australische 5de en de Britse 61ste Divisie een poging om de ‘Sugar Loaf’ te veroveren. De Britse beschietingen die op 16 juli begonnen, hadden de Duitsers er echter op attent gemaakt dat er kans was op een aanval. Terwijl de troepen op 19 juli hun posities innamen, waren ze zich er niet van bewust dat Duitse waarnemers hen een mijl verderop in de gaten hielden. De Duitsers schoten fel op het verzamelgebied en de communicatieloopgraven. Dit veroorzaakte honderden Australische en Britse slachtoffers en de aanval was niet eens begonnen.
De aanval begon om 18u.00 met nog drie en een half uur daglicht. De frontlinie ten noorden van de ‘Sugar Loaf’ was gemiddeld 200 meter breed en de Australiërs staken snel niemandsland over en namen de Duitse frontlinie in beslag. Het was aan de eerste golf troepen om de stelling in te nemen terwijl de tweede, derde en vierde golven 140 meter oprukten op zoek naar een veronderstelde derde en laatste linie van het Duitse loopgravenstelsel. Die linie bestond echter niet en de Australiërs begonnen met het vormen van een klein aantal niet aaneengesloten posten op de bestemde stelling.
Andere Australiërs vielen aan tegenover de ‘Sugar Loaf’ waar niemandsland 400 meter breed was. De Duitsers hadden het Britse vuren overleefd en bemanden snel hun machinegeweren. Binnen 15 minuten hadden ze de aanvallende golven Australiërs afgeslacht en daarbij de overlevenden gedwongen dekking te zoeken. Britse troepen ten zuiden van de ‘Sugar Loaf’ troffen een dergelijk lot en konden niet oprukken. De Britten planden een tweede poging om de ‘Sugar Loaf’ salient te veroveren en vroegen de Australiërs om hulp. Van dit plan werd afgezien, maar het bericht kwam te laat om de Australiërs te doen stoppen met de voorbereidingen voor een tweede aanval met even rampzalige gevolgen. Kortweg, de Australische en Britse pogingen om de ‘Sugar Loaf’ in te nemen mislukten volledig.
In het noorden probeerden de Australiërs die de Duitse linies hadden geschonden, hun stellingen in te nemen. Toen het donker werd begonnen de Duitsers met tegenaanvallen en tijdens de nacht kwamen de Australiërs steeds meer onder druk te staan. Terwijl de vraag naar versterking aanhield, werden reservisten tewerkgesteld en bijna de hele 5de Divisie werd langzaam maar zeker bij de strijd betrokken. Tegen de morgen, terwijl de vijand de kleine Australische enclave van drie kanten aanviel, werd de situatie hopeloos en werd de stelling opgegeven.
Binnen een dag leed de 5de Divisie bij Fromelles 5533 slachtoffers, waarvan 400 soldaten die gevangen werden genomen. De Britten verloren 1547 soldaten en de Duitsers 1500. Charles Bean, de officiële historicus van Australië, had weinig positiefs te zeggen over Fromelles, de eerste grote strijd van de Australische Imperiale Strijdkrachten aan het Westelijk Front:
De strijd bij Fromelles was een korte, bijtende gebeurtenis – G.H.Q [het Britse hoofdkwartier] rapporteerde deze heel onverstandig als ‘enkele belangrijke overvallen’ (140 Duitsers werden gevangen genomen) en daarmee, zoals zo dikwijls in die oorlog, bedroog het zijn eigen volk, niet de Duitsers; en het Britse persbericht schokte het vertrouwen van de soldaten – vertrouwen dat van groot belang had kunnen zijn. De strijd schakelde de 5de Australische Divisie vele maanden voor aanvallende actie uit.
Charles Bean, Anzac to Amiens, Canberra, 1948, blz.237
© 2012 Department of Veterans' Affairs and Board of Studies NSW :: Last update - December 2010