Dit is de Nederlandse versie van deze pagina
Ga naar de Franse versie
Ga naar de Engels versie
Slag om Menin Road
20 september 1917
Hellfire Corner, Meenseweg, 27 september 1917. [AWM E01889]
De voornaamste acties van het Britse ‘Offensief van Vlaanderen’ [zie ook ‘De Slag om Mesen’] begonnen op 31 juli 1917 toen de Britse strijdkrachten, samen met twee Franse Divisies, de Duitse verdedigingen langs het 16 mijl lange front ten oosten van Ieper aanvielen. Gedurende de vijftien dagen daarvoor vuurde de Britse artillerie, waaronder ook Australische batterijen, meer dan vier miljoen granaten uit 3.000 geweren. De Duitse verdediging in het gebied strekte zich uit tot aan de lange sikkelvormige heuvelrug op drie tot tien kilometer afstand van de stad. Het was een strenge verdediging; het front was licht bezet en daarachter was een opeenvolging van dikke betonnen schuilplaatsen of ‘pillendozen’, waarin soldaten dekking konden zoeken van beschietingen en tevoorschijn kwamen om machinegeweren te bemannen en de oprukkende infanterie te beschieten. Prikkeldraad werd zorgvuldig geplaatst om oprukkende mannen de velden in te drijven die door machinegeweren beschoten werden. Helemaal achterin, onzichtbaar achter de heuvels, bevonden zich de Duitse artillerie- en infanteriereservisten, klaar voor tegenaanvallen.
Het Britse plan was om deze geweldige verdedigingsstelling voornamelijk met de zogenaamde ‘pakken en vasthouden’ tactiek plat te bombarderen. Na beginnende beschietingen zou de infanterie voor een geplande afstand oprukken achter een ‘kruipend’ spervuur van granaten. Dit spervuur zou de Duitsers in hun ‘pillendozen’ houden tot Britse soldaten bijna bij hen waren. De vijandelijke stellingen zouden dan veroverd, ingenomen en door de artillerie van tegenaanvallen beschermd worden. Geweren zouden naar het front gebracht worden in een poging om het volgende te ‘pakken’. Het was de bedoeling van de Britten om zich op deze manier vanaf de startlinies nabij Ieper een weg te banen naar de heuvelrug die op tien kilometer afstand van Passendale lag. Men dacht dat tegen de tijd dat Passendale bereikt was, de Duitsers al hun reservisten gebruikt zouden hebben. Dan kon er in noordelijke richting naar de Belgische kust een doorbraak in de achterhoede van de vijand gemaakt worden. Generaal Sir Douglas Haig, de Britse opperbevelhebber, zag het ‘Offensief van Vlaanderen’ als zijn zegevierende zet van 1917.
De Slag om Menin Road was de eerste grote slag waarbij de Australiërs betrokken waren in de reeks Britse ‘pakken en vasthouden’ aanvallen die op 31 juli 1917 begon. Collectief staan deze acties bekend als ‘de Derde Slag om Ieper’. Nadat ze door Ieper getrokken waren bemanden de Eerste en Tweede Australische Divisies de frontlinies tegenover Glencorse Wood. De grond was doordrenkt in laaggelegen gebieden, maar verder droog.
Na vijf dagen beschietingen rukten de twee Australische divisies op 20 september om 5u.40 op. Ze waren in het midden van een aanval door 11 Britse divisies langs Westhoek Ridge in de richting van Glencorse Wood. Charles Bean, de Australische officiële historicus, schreef over de Slag om Menin Road:
… zoals diegenen die het volgden, is het eenvoudig te beschrijven aangezien het bijna precies volgens plan ging. Het oprukkende spervuur veroverde de grond; de infanterie bezette deze slechts, terwijl het alle punten aanviel waar weerstand geboden werd. Waar de artillerie normaal gesproken de infanterie ondersteunt was de infanterie in deze strijd slechts een noodzakelijke hulp bij de prestaties van de artillerie.
Charles Bean, The AIF in France: 1917, The Official History of Australia in the War of 1914–1918, Volume 4, Sydney, 1941, blz.761
Tegenstand van de vijand werd snel overwonnen, hoewel een machinegeweer de opmars van één bataljon voor korte tijd tegenhield. Luitenant Frederick Birks en korporaal William Johnston vielen onmiddellijk de vijandelijke stelling van het machinegeweer aan. Er werden granaten op hen gegooid en Johnston werd zwaar gewond, maar Birks ging alleen verder, doodde de rest van de vijand en veroverde het machinegeweer. Kort daarna viel hij met een kleine groep een ander bolwerk aan dat door ongeveer 25 mannen van de vijand bezet was, waarbij hij sommigen doodde en een officier met 15 manschappen gevangen nam. Korporaal Johnston werd een Militaire Medaille toegekend. Luitenant Birks, die de volgende dag werd gedood, werd een Victoriakruis toegekend.
Het laatste doelwit, op 1.500 meter afstand van de startlinie, werd in twee fases bemachtigd met één en twee uur durende tussenpauzes. Hoewel de artillerie voor goede dekking zorgde voor de Australische infanterie en voorkwam dat daar een paar vijandelijke tegenaanvallen werden begonnen, werd er bij pillendozen en andere bolwerken toch hard gevochten. Tegen de middag hadden de Australiërs alle doelen ingenomen en bevonden ze zich aan de westkant van Polygon Wood. Tijdens de strijd waren er voortdurende beschietingen van de vijandelijke artillerie, maar deze werden op 21 september accurater toen ze op de ‘pillendozen’ gericht werden die de Australiërs hadden veroverd.
Op 20 september 1917 leden de Australiërs 5.000 doden en gewonden, maar de ‘pakken en vasthouden’ tactiek had zijn bewijs geleverd en gecombineerd met de Geallieerde superioriteit van de artillerie, demonstreerde het dat bij mooi weer de Geallieerden nu de bovenhand hadden. De Britten en de Duitsers leden beiden ongeveer evenveel slachtoffers, maar terwijl de Britten opgetogen waren over de resultaten, waren de Duitsers verpletterd door de nederlaag. In de officiële geschiedenis schreef Charles Bean:
Zo eindigde, met volledig succes, de eerste stap in Haig’s oefening van de geleidelijke tactiek. Het Britse leger deed die dag precies wat het had gepland en deed het zelfs met minder fouten dan in Mesen. De doelwitten lagen binnen het vermogen van de troepen … Het feit dat de Duitsers goed voorbereid waren en hun divisies voor tegenaanvallen klaar hadden staan, was eigenlijk een voordeel. Hoe meer de vijand zijn reservisten onder het verpletterende spervuur inzette hoe beter, want bijna niemand bracht het er levend af.
Charles Bean, The AIF in France: 1917, The Official History of Australia in the War of 1914–1918, Volume 4, Sydney, 1941, blz.788
© 2012 Department of Veterans' Affairs and Board of Studies NSW :: Last update - December 2010