U bent hier >
Ieper (Ypres)

Dit is de Nederlandse versie van deze pagina
Ga naar de Franse versie
Ga naar de Engels versie

België 1917: De Derde Slag om Ieper

Ieper, een wandeling door Ieper

Rijselestraat

De ‘Donkerpoort’ onder de Lakenhal, Ieper. [DVA]

Australiërs, trekken door de ruïnes van Ieper naar de frontlinie, oktober 1917. [AWM E04612]

Download een PDF kaart van de wandeling door Ieper

Als je door de zijdeur de Sint-Maartenskathedraal uitgaat, zie je de achterkant van de Lakenhal recht voor je op het Sint-Maartensplein. Aan de rechterkant loopt een voetpad dat de ‘Donkerpoort’ genoemd wordt dwars door het grote gebouw. De muren van de poort zitten nog steeds vol gaten van granaten uit de Eerste Wereldoorlog en hier loopt men langs de overblijfselen van de oorspronkelijke Lakenhal waarop na de oorlog de nieuwe constructie gezet werd. Boven de ‘Donkerpoort’ op de Grote Markt staat een beeld van Onze-Lieve-Vrouw van Thuyne. Links van het beeld staan de gestaltes van graaf Baldwin IX en zijn vrouw Mary van Champagne, onder wiens bescherming in 1200 aan de bouw van de Lakenhal begonnen werd. Aan de rechterkant staat koning Albert I van België en zijn koningin, Elizabeth, tijdens wiens regering in de jaren ’20 de heropbouw van de Lakenhal werd ondernomen.

Beeld van Onze-Lieve-Vrouw boven de ‘Donkerpoort’, Lakenhal, Ieper. [DVA]

Beelden van graaf Baldwin IX en Mary van Champagne, Lakenhal, Ieper. [DVA]

Beelden van koning Albert I en koningin Elizabeth, Lakenhal, Ieper. [DVA]

Koning Albert stond tijdens de oorlog bekend bij de Australiërs als symbool voor de Belgische weerstand tegen de Duitse invasie en bezetting. Toen de Duitsers hem vertelden dat hun oorlogsplannen een vrije doorgang voor hun troepen door zijn land veronderstelden om Frankrijk aan te vallen, zou hij gezegd hebben – ‘België is een land, geen weg’. Albert en de Belgische bevolking waren in augustus 1914 de helden van het uur en voor de rest van de oorlog bleef de koning op Belgisch grondgebied, aan de kust ten noorden van Ieper en aan het hoofd van wat overbleef van het Belgische leger.

Een propagandaposter die in Queensland tijdens de Eerste Wereldoorlog werd gemaakt en aangeeft wat men in Australië zou kunnen verwachten als de Duitse bezetting van België hier werd herhaald. Zulke beelden moesten de Australiërs aanmoedigen om zich bij de AIF aan te melden. [AWM ARTV01335]

Een winkelierster en haar ‘Patisserie’ banketbakkerij tussen de overblijfselen van Ieper, 20 maart 1915. [Foto Anthony, Ieper, Stedelijke Musea, Ieper]

Rond deze tijd nam Brittannië ongeveer een kwartmiljoen Belgische vluchtelingen op en in Australië meldden kranten de benarde toestand van ‘brave little Belgium’, het kleine dappere België. De Australische regering besloot £100.000 te schenken voor hulp aan België en nadat hij het geld aan de Britse regering had overhandigd voor Belgisch gebruik, schreef Sir George Reid, de Australische regeringsvertegenwoordiger in Londen:

Nooit eerder vervulde ik een aangenamere plicht. Misschien zullen ze geen bondgenoten blijven en hun neutraliteit weer terugwinnen, maar de Belgen zullen in onze vriendelijke achting een verwant volk blijven, waarvan alle rechten en nationaal bestaansrecht altijd door het hele Britse Rijk verdedigd zal worden.

Sir George Reid, in het boek van koning Albert: A Tribute to the Belgian King and People from Representative Men and Women throughout the World, Londen, 1914, blz.126

Tijdens de oorlog werd in heel Australië meer dan £1.480.000 voor hulp aan België verzameld, een enorme som volgens huidige maatstaven.

Bord op de Grote Markt, Ieper. [DVA]

Straatnaambord van de Rijselstraat, Ieper. [DVA]

De brandende Lakenhal, Ieper, op 22 november 1914 vanaf de Rijselstraat genomen. Geïllustreerde kranten maakten goed gebruik van propaganda met de Duitse vernietigingen van Ieper door beelden van de vernielde en brandende stad te publiceren. [Foto Anthony, Ieper, Stedelijke Musea, Ieper]

Deur, Rijselstraat, Ieper. [DVA]

Het Godshuis Belle, Rijselstraat, Ieper. [DVA]

Veel Australische soldaten die van de gevechten in de Salient terugkeerden, marcheerden langs de vernielde Lakenhal, sloegen aan het eind van de Grote Markt links af de Rijselstraat in en liepen rechtuit naar de Rijselsepoort. Dit kon een dodelijke ervaring zijn. Terwijl het uitgeputte 40ste Bataljon (Tasmanië) op de morgen van 15 oktober 1917 langs de Sint-Pieterskerk aan het eind van de straat liep, vielen Duitse granaten, met een regelmaat van vier per twee minuten, op de weg voor hen. De historicus van het bataljon, kapitein Frank Green, rapporteerde dat het bataljon te moe was om ‘op te schieten’ en de pas niet versnelde. Voor hen werd een peleton van het 38ste Bataljon (Victoria) geraakt en een aantal mannen werd gedood, waaronder sergeant William Landon. Luitenant Ernest Major observeerde Landon’s dood:

De eerste hulp keerde terug naar Ieper voor een rusttijd. Ik maakte deel uit van deze groep. Een zwaar explosieve granaat ontplofte aan het hoofd van onze colonne en doodde de eerste hulp op slag, waaronder sergeant Pankhurst [korporaal-sergeant Harold Pankhurst], RSM Rust [regimentssergeant-majoor Albert Rust], luitenant Kirkbride [luitenant Ronald Kirkbride] en vijf anderen. Ik bevond me op het moment van de dood van de eerste hulp 45 meter van hen, maar zag zijn lichaam daarna direct. Hij was niet meer te redden. Hij werd op de begraafplaats van Ieper begraven. Er werd een kruis gezet met daarop zijn naam, nummer en eenheid.

Australian Red Cross Wounded and Missing Enquiry Bureau file, Sergeant William Landon,
http://www.awm.gov.au/cms_images/1DRL428/00021/1DRL428–00021–1550107.pdf

Gezicht op de Rijselstraat, in de richting van de Lakenhal, Ieper. [DVA]

Het oude postkantoor, Rijselstraat, Ieper. [DVA]

Het oude postkantoor voor de Eerste Wereldoorlog, Rijselstraat, Ieper. [Foto Anthony, Ieper, Stedelijke Musea, Ieper]

Gezicht op de Rijselsepoort aan het eind van de Rijselstraat, Ieper. [DVA]

De ruïnes van Ieper, gefotografeerd door kapitein Frank Hurley, de officiële fotograaf van Australië, oktober 1917. De vernielde klokkentoren van de Lakenhal ziet u linksboven en het nog overeindstaande postkantoor in de Rijselstraat ziet u rechtsonder. [AWM E01257]

Verzameling van oude borden van begraafplaatsen van de Imperial War Graves Commission, Rijselsepoort, Ieper. [DVA]

Landon ligt begraven op de Ieper Reservoir Cemetery, één van de twee begraafplaatsen in de oude stad Ieper zelf, in perceel I, rij H, graf 38. Deze tragedie die zich voor hen afspeelde, vertraagde het 40ste Bataljon niet. Ze verlangden ernaar om de Salient en Ieper achter zich te laten:

Het tempo van het bataljon veranderde niet en we sjokten langs het gevaarlijke punt, terwijl het volgende salvo 45 meter verderop viel. De bestrating onder onze voeten was droog en granaten deden er niet toe. Het volgende salvo miste het achterste deel van de colonne en we liepen veilig door de Rijselsepoort en over de gracht, bestemd om Ieper nooit meer te zien. We wilden Ieper nooit meer zien.

F C Green, The Fortieth, Hobart, 1922, blz.94