Ieper, De Menenpoort

U bent hier >
Ieper, de Menenpoort

Ieper, De Menenpoort

De doordringende klaagzang vanaf de stadswallen
Hij is hier
De Menenpoort bij middernacht
Last Post

De doordringende klaagzang vanaf de stadswallen

Aanwijzingen: Ieper (Ypres), in the Province of West-Vlaanderen (West Flanders) More

De Menenpoort bij Ieper. [DVA]

Het beste gezicht op de Menenpoort heeft u vanaf de weg naar Ieper – de N8, de Meense weg – die onder het monument door gaat en verder als de Meensestraat naar de Grote Markt gaat. Op de ochtend van 24 juli 1927 richtten duizenden mensen met hun ogen op de Poort. Over de inscriptie, onder het beeld van de leeuw bovenop het monument, waren vlaggen van Engeland, Frankrijk en België gedrapeerd. Op een houten podium voor het publiek stond veldmaarschalk Lord Plumer van Mesen, de zogenaamde ‘soldiers general’, generaal van de soldaten, en één van de meest bekende Britse commandanten tijdens het Britse ‘Offensief van Vlaanderen’ ten oosten van Ieper in 1917. Australiërs vochten onder de algemene leiding van Plumer tijdens de slagen om Mesen, Menin Road, Polygon Wood, Broodseinde, Poelkappelle en Passendale. Het was de rol van Plumer om op die dag in juli 1927 de Menenpoort te onthullen, de eerste van de vele monumenten van het Britse Rijk voor de ‘vermisten’ aan het oude Westelijk Front die tussen 1927 en 1938 ingewijd werden.

Gezicht op de Menenpoort vanaf de Meensestraat, Ieper. [DVA]

Uitnodiging voor de onthulling van de Menenpoort, 24 juli 1927. [Stedelijke Musea, Ieper]

Plumer zal zeker wel geweten hebben dat honderdduizenden mannen en vrouwen die hun geliefden tijdens de Eerste Wereldoorlog in de Ieper Salient verloren hadden bij de Poort, of via de rechtstreekse radiouitzending vanaf de ceremonie naar Groot Brittannië en de rest van de wereld, naar hem luisterden. Hij was zich er allicht meer dan wie dan ook van bewust dat van de 204.000 Britse soldaten en soldaten van het Britse Rijk, die in België tussen 1914 en 1918 gedood werden, meer dan 102.000 (50 procent) een ‘onbekend graf’ hadden. Voor de ‘vermisten’ was er geen grafzerk op een begraafplaats, geen graf om bloemen op te leggen of waarop de familie een grafschrift kon schrijven. Dit voelde Plumer allemaal aan en hij erkende met name het verdriet van de families van de ‘vermisten’ en het gebrek tot nu toe, aan een plaats waar ze heen konden gaan en waar de aanwezigheid van de doden gevoeld kon worden:

Er werd besloten dat hier in Ieper, waar zoals we weten zoveel van de ‘vermisten’ zijn gevallen, een monument ter ere van hen moest worden opgericht dat uiting gaf aan de dankbaarheid van het land voor hun opoffering en aan haar medeleven voor diegenen die hen berouwden. Een monument is opgericht dat, in zijn simpele grootsheid, dit doel vervult en nu kan er gezegd worden van een ieder in wiens eer we hier vandaag bijeen zijn: ‘Hij wordt niet vermist, hij is hier’.

Uittreksel van Lord Plumer’s toespraak, 24 juli 1927,
http://www.firstworldwar.com/features/meningate.htm

Inscriptie, Menenpoort, Ieper. [DVA]

De onthulling van de Menenpoort, 24 juli 1927.

Aan het eind van Plumer’s toespraak trok hij aan een touw, de vlaggen vielen weg en de woorden onder de leeuw werden geopenbaard:

Aan de legers van het Britse Rijk die hier van 1914 tot1918 verbleven en aan die doden onder hen die een onbekend graf hebben.

Voor diegenen die de vlaggen zagen vallen, leek het misschien alsof de leeuw, die daar met geheven hoofd en alerte ogen zat, uitkeek over die vreselijke slagvelden waar de ‘vermisten’ in de klei lagen van de nu vredige Salient. De woorden suggereerden ook de vastberadenheid waarmee de mannen van deze legers Ieper verdedigd hadden, waarmee ze weigerden om deze laatste stad in België in Duitse handen te geven. In die zin was het nieuwe monument een ‘gevechtsmonument’ dat al diegenen die in Ieper gevochten hadden en gestorven waren vereerde.

Leeuw met inscriptie, Menenpoort. [DVA]

Als Plumer’s woorden het hart raakten, dan brachtt wat volgde vast tranen in de ogen:

… [een] bugelspeler speelde de Last Post. Dat gaf op zich al voldoende hartzeer, vooral in de wegebbende maten die ‘Lichten Uit’ rappelleren. Maar wie dat hoorde en de Salient van vroeger kende en de geesten die daar nu rondwaren – hoe kan hij ooit vergeten hoe de doedelzakspelers van de Scots Guards de doordringende klaagzang vanaf de stadswallen speelden – ‘the flowers of the forest are all wede away’. Het ontroerde onze harten op onverdraaglijke wijze. De Reveille kon de herinnering niet verzachten, zelfs al bezat het alle opgewektheid van een heldere zonsopgang.

The Manchester Guardian, 28 juli 1927

De Menenpoort in aanbouw in het midden van de jaren ‘20. [Commonwealth War Graves Commission]

De ‘flowers of the forest’ rappelleerde die 10.000 Schotten, waaronder hun koning, die gedood werden in de Slag om Flodden Field in 1513. Er werd gezegd dat er geen huishouden in Schotland ontkwam aan het verdriet en de wanhoop van Flodden; net zoals geen enkel deel van het oude Britse Rijk het verlies gespaard was gebleven dat veroorzaakt werd door de strijd tegen het Duitse Rijk bij Ieper tussen 1914 en 1918.

Luister: naar Flowers of the Forest
door de doedelzakken.

De doordringende klaagzang vanaf de stadswallen
Hij is hier
De Menenpoort bij middernacht
Last Post

Ieper, De Menenpoort

De doordringende klaagzang vanaf de stadswallen

Deze site wordt regelmatig aangevuld. Zie de Updates pagina voor regelmatige nieuwe toevoegingen.