Mesen, het Ierse Vredespark

U bent hier >
Mesen, het Ierse Vredespark

Mesen, het Ierse Vredespark

Ze streden samen in deze loopgraven – het Ierse Vredespark

Negen kilometer ten zuiden van Ieper, aan de weg naar de Franse grens en de stad Armentières, de N365, ligt Mesen. Even ten zuiden van het dorp, aan de rechterkant, met grootse vergezichten over het Belgische landschap, ligt het Ierse Vredespark. Het park, waarin een replica van een Ierse ‘ronde toren’ het focuspunt is, werd op 11 november 1998 onthuld door de president van Ierland Mary McAleese in het bijzijn van Koningin Elizabeth II van het Verenigd Koninkrijk en Koning Albert II van België.

De ronde toren in het Ierse Vredespark, Mesen. [DVA]

Muurpost, Ierse stijl, het Ierse Vredespark. [DVA]

Dit opmerkelijke monument is toegewijd aan alle Ieren van welke politieke overtuiging of traditie dan ook, die in de Eerste Wereldoorlog dienst deden en stierven, met name in de drie divisies van het BEF (Britse Expeditieleger) die in Ierland geworven werden: de 36ste (Ulster) Divisie, de 10de Divisie en de 16de Divisie.

Ronde torens zijn overal in Ierland te vinden, meestal in de buurt van plaatsen waar vroege Christelijke kloosters gestaan hebben. Verder zijn er drie pilaren in het park waarop de nummers van gevallenen, gewonden en vermiste soldaten van elke divisie vermeld staan. Op negen stenen gedenkplaten, langs het pad naar de toren, staan citaten van Ierse soldaten.

Pilaren in het Ierse Vredespark geven de oorlogsslachtoffers weer van de drie in Ierland geworven divisies die met het Britse leger in de Eerste Wereldoorlog vochten. Duizenden andere Ieren vochten met andere Britse eenheden en in de legers die door de buitenlandse dominions van het Britse Rijk geworven werden – Australië, Canada, Nieuw-Zeeland en Zuid-Afrika. [DVA]

Eén van de negen gedenkplaten in het Ierse Vredespark met citaten van Ieren die in de Eerste Wereldoorlog vochten of erbij betrokken waren. [DVA]

Gedenkplaten met citaten, het Ierse Vredespark [DVA]

Ongeveer 25 procent van het Australische Imperiale Leger stamde af van de honderdduizenden Ieren, katholieken en protestanten, die zich in de 19de eeuw in Australië vestigden. In de koloniale tijd, en zelfs tot 1914, maakte het Ierse nationalisme, dat ‘home rule’ in Ierland wilde bewerkstelligen, deel uit van het Australische politieke leven.

Tijdens de oorlog waren Australiërs verdeeld over de kwestie van de dienstplicht in het buitenland om de AIF te versterken. De meest vooraanstaande leider van degenen die tegen de dienstplicht waren – de ‘antis’ – was de Ier Daniel Mannix, de katholieke aartsbisschop van Melbourne. Mannix hekelde de Britse behandeling van Ierland na de Easter Rising in Dublin in 1916 en vroeg zich af in hoeverre Australië onvoorwaardelijk steun moest bieden aan het Britse Rijk. Zijn argument was dat Groot Brittanië de oorlog had verklaard om een klein land, België, te steunen, maar dat het tegelijkertijd heftig de nationale idealen van een ander klein land, Ierland, onderdrukte.

De twee referenda over dienstlicht in Australië in 1916 en 1917 gingen over meer dan de woede van Ierse Australiërs over de Britse behandeling van Ierland, maar deze kwestie was zeker één van de factoren die leidde tot het verwerpen van minister president Billy Hughe’s voorstel over de dienstplicht. Na de Eerste Wereldoorlog liepen de gemoederen weer hoog op tijdens de Anglo–Ierse oorlog van 1918–21 toen aartsbisschop Mannix een hoofdrol speelde in de ondersteuning van de Ierse onafhankelijkheid.

Aartsbisschop Daniel Mannix, c.1919. [AWM P01383.001]

Minister President William ‘Billy’ Hughes, spreekt zich positief uit over diensplicht, Martin Place, Sydney, New South Wales, c. 1916. [AWM A03376]

Australische soldaten tijdens een stemming bij het referendum over de dienstplicht, België, 8 december 1917. [AWM E01605]

Een folder voor het referendum voor de diensplicht ‘The Anti’s Creed’, toonde een lijst van anti–Australische ‘overtuigingen’ waarvan de anti–dienstplicht supporters beschuldigd werden. Opmerkelijk is dat één van de overtuigingen van de anti’s ‘Ik geloof in Sinn Fein’ is. Dit was de Ierse politieke beweging die in die periode toegewijd was aan het bereiken van een volledige Ierse onafhankelijkheid van het Verenigd Koninkrijk. [AWM RC00317]

Net als Australië leed Ierland zware verliezen tijdens de Eerste Wereldoorlog. In de ronde toren kunnen bezoekers kopieën raadplegen van ‘Ireland’s Memorial Records’, een reeks boeken met in de kantlijn van elke bladzijde rijkelijk bewerkte ontwerpen van kunstenaar Harry Clarke. In deze boeken staan de namen van duizenden gesneuvelde Ieren. Onder hen majoor William Redmond, 6de Bataljon, Koninklijk Iers Regiment, 56 jaar oud, die stierf aan verwondingen die hij op 7 juni 1917in de Slag om Mesen opliep.

Het Ierse Vredespark [DVA]

Willie Redmond had een nauwe band met Australië. Zowel hij als zijn broer, John Redmond, waren voor de oorlog bekende leiders van de Ierse Nationalistische Partij in Westminster en in 1883 bezochten de broers Australië om geld in te zamelen voor het doel van de Ierse ‘home rule’. Ze vonden ook allebei hun echtgenotes in Australië: John trouwde met Johanna, een halfzus van de invloedrijke handelaar en veefokker James Dalton van Orange, New South Wales, terwijl Willie met James’ dochter Eleanor trouwde. Willie Redmond bracht een paar bezoeken aan Australië en schreef twee boeken over zijn ervaringen: A Shooting Trip in the Australian Bush en Through the New Commonwealth. Na de dood van haar man keerde Eleanor terug naar Orange. Ze stierf in 1947in Sydney. Majoor William Redmond’s graf is in de Locre Hospice Cemetery, een paar kilometer ten noordwesten van het dorp Mesen.

Kerk, dorpsplein, Loker. [DVA]

‘Redmond’s’ café, Loker. [DVA]

Locre Hospice Cemetery, Loker. [DVA]

John Redmond’s graf, Loker [DVA]

Maar in het Vredespark worden niet alleen slagen van lang geleden herdacht. Het vertegenwoordigt ook de moeilijke weg naar verzoening in het moderne Ierland tussen de twee voornaamste religieuze en nationale tradities in het noorden van Ierland – de protestanten, die over het algemeen de voortzetting van de constitutionele band met Groot Brittannië steunen en hun katholieke buren, die over het algemeen achter de vereniging staan tussen het gebied dat ‘Noord-Ierland’ genoemd wordt en de Ierse Republiek steunen. Het project om het park te bouwen werd bewerkstelligd door een organisatie die ‘A Journey of Reconciliation Trust’ genoemd was, een Ierse organisatie met een brede ruimdenkende basis, die mensen bij elkaar bracht met verschillende geloofsopvattingen en loyaliteiten. Op de toegewijde gedenkplaat, juist binnen de ingang van het park staat ondermeer:

Als protestanten en katholieken verontschuldigen we ons voor de vreselijke daden die we elkaar hebben aangedaan en vragen om vergeving. Vanuit deze heilige gedenkplaats, waar soldaten van alle nationaliteiten, geloofsbelijdenissen en politieke loyaliteiten herenigd zijn in de dood, verzoeken we alle mensen in Ierland om een vredige en tolerante maatschappij te helpen opbouwen. Laten we ons de solidariteit en het vertrouwen herinneren dat tussen protestante en katholieke soldaten ontstond toen ze samen in de loopgraven in dienst waren.

De pilaar die in het Ierse Vredespark is toegewijd aan de Ierse provincie Connaught. Elk van de vier provincies – Ulster, Munster, Leinster en Connaught – worden in het Park door een pilaar herdacht. [DVA]

De pilaar die in het Ierse Vredespark is toegewijd aan de Ierse provincie Ulster. Elk van de vier provincies – Ulster, Munster, Leinster en Connaught – worden in het Park door een eigen pilaar herdacht. [DVA]

De pilaar die alle 32 graafschappen van Ierland vertegenwoordigt, het Ierse Vredespark. Namen van graafschappen vormen één lang woord dat gelijkheid in de dood suggereert. [DVA]

Mesen werd als plaats voor het monument gekozen omdat in dit gebied Ierse protestanten en katholieken voor het eerst zij aan zij aan het Westelijk Front vochten.

Op 7 june 1917 om 3u.10 ontploften 19 grote ondergrondse mijnen langs een 16 kilometer lang front van de ‘Mesen salient’, die enorme stukken van de loopgraaf in de Duitse frontlinie vernietigden. Het was het begin van de Slag om Mesen, de openingsaanval van het Britse ‘Offensief van Vlaanderen’ in 1917. Terwijl de omhooggeworpen aarde weer naar beneden viel, rukten negen Britse divisies langs het gehele front op. Ten noordwesten van het dorp Mesen vochten twee Ierse divisies zij aan zij: de 36ste (Ulster) Divisie, die voornamelijk uit Protestante Ieren van de noordelijke graafschappen van Ierland bestond en de 16de (Ierse) Divisie, met voornamelijk katholieke soldaten van zuidelijke Ierse graafschappen. Het Ierse Vredespark herdenkt dat belangrijke moment in de Ierse geschiedenis en herkent er een symbool van vrijheid en verzoening in voor modern Ierland.

Mesen, het Ierse Vredespark

Ze streden samen in deze loopgraven – het Ierse Vredespark

Deze site wordt regelmatig aangevuld. Zie de Updates pagina voor regelmatige nieuwe toevoegingen.