België 1917: De Slag om Polygon Wood

Zonnebeke, monument van de Vijfde Australische Divisie

Granaten floten door de lucht – De Slag om Polygon Wood, 26 september 1917

Australische pioniers bouwen een plankweg voor de aanvoer van voorraden in de omgeving van Polygon Wood, 26 september 1917. [AWM E00800]

De dagen voor 26 september 1917 bereidden de mannen van de Vijfde Australische Divisie zich voor op hun eerste grote slag in België. Op het vernielde platteland ten westen van Polygon Wood worstelden genieofficieren en pioniers met het verlengen van de plankweg en andere paden tot aan de nieuwe frontlinie die door de Eerste en Tweede Australische Divisies tijdens de Slag om Menin Road op 20 september gewonnen was. Medische detachementen richtten dichtbij de linie hulpposten van het regiment op, waar ernstig gewonde soldaten snel van het slagveld voor behandeling naartoe gebracht konden worden, voordat ze door branccarddragers van de veldambulance naar de Meenseweg werden gedragen waar verzamelpunten waren voor door paarden getrokken en gemotoriseerde ambulances. Vanaf de Meenseweg werden voorraden voedsel, water, technische voorraden en munitie naar de verschillende voorraadpunten aangevoerd.

Artilleristen en hun paarden vochten zich door modder en granaattrechters tijdens de aanvoer van geweren ter ondersteuning van de aanval. Er werd een geweldige hoeveelheid geschut bijeengebracht voor spervuur ter ondersteuning van de vijfde Divisie: 205 stukken zware artillerie, een kanon voor elke negen meter aan het front. Bovendien was de normale uitrusting van lichtere 18-ponder geweren van de brigades van de veldartillerie ook weer aanwezig. Meer voorwaarts van de artilleristen werden de zware Vickers machinegeweren van de machinegeweer compagnieën bijeengebracht. Een aantal daarvan konden als noodstellingen dienen, als de aanvallende infanterie bescherming nodig had tegen een plotselinge vijandelijke tegenaanval. Andere zouden samen met de artillerie een regen van kogels voor de opmars uit vuren.

De Butte bij Polygon Wood ingenomen door de mannen van de Vijfde Divisie bij de Slag om Polygon Wood op 26 september 1917, c 1919 Tegenwoordig staat het monument van de Vijfde Australische Divisie op de Butte. [AWM J06409]

Er werden ook vele andere gedetailleerde voorbereidingen getroffen. Vliegtuigen van de Royal Flying Corps zouden als ‘contactpatrouille’ over de infanterie vliegen. Deze vliegtuigen waren te herkennen aan zwarte linten aan de achterkant van hun linkervleugels en moesten om tekens van de grond roepen door met een claxon te toeteren of door hun lichten te doven. De infanterie reageerde dan met rode vuurpijlen en als de positie genoteerd was, haastte de piloot zich weer terug om deze informatie aan het hoofdkantoor van de divisie over te brengen. Er waren zelfs mannen van de zogenaamde ‘Inlichtingenpolitie’ die de Duitse taal spraken en gevangenen moesten ondervragen en tactische informatie over het slagveld moesten inwinnen om aan de informatieofficier van de divisie in Hooge Crater door te geven.

Tussen 20 en 24 september kwamen daarna langzaam de 12 infanterie bataljons van de divisie naar het front, sommige met meer dan 10.000 mannen. Sommige namen frontlinieposities over, terwijl andere als reserves achtergehouden werden. Deze hele samenkomst vond plaats onder dagelijkse Duitse artilleriebeschietingen op het aanvoergebied, wat ongeveer 100 slachtoffers per dag tot gevolg had. Een belangrijke Duitse aanval op de Britse divisie in het zuiden op 25 september, waar de Australiërs bij betrokken raakten, bedreigde het plan voor 26 september, maar omdat de linie gestabiliseerd werd, met verliezen in de Australische eenheden, werd besloten om de geplande aanval door te zetten.

Buttes New British Cemetery en het monument van de Vijfde Australische Divisie, Polygon Wood

Tijdens de nacht van 25 op 26 september bereikten de mannen van de aanvallende bataljons met lint afgezette linies die neergelegd waren over het zuidwestelijke derde deel van de bestookte boomstompen van Polygon Wood. Op dat moment was het heel belangrijk om de op de uitkijk zittende Duitsers niet door ongebruikelijke geluiden of het aansteken van sigaretten te alarmeren, wat een spervuur van de vijandelijke artillerie zou veroorzaken. Op 26 september om 5u50 opende het geschut dat zich voor de Australische infanterie bevond het vuur. Deze rukte onmiddellijk achter de beschermde muur van granaten op. Als men op de Butte was geweest, waar het monument van de Vijfde Divisie nu staat, zou het geluid van de strijd overweldigend geweest zijn. Kapitein Alexander Ellis gaf een levendige beschrijving van het schouwspel:

Onze artillerie begon met één enkele fantastische klap en duizenden granaten floten door de lucht en barstten in een lange rechte streep vol vlammen en vernieling ongeveer 180 meter verder voor de wachtende infanterie neer … de 4.000 mannen van de zes aanvallende bataljons sprintten vooruit. Ergens achter de lijn van vernieling lagen hun slachtoffers bibberend in hun pillendozen, versteld van het plotselinge geweld, verdwaasd door het gedreun van de granaten …daarna kroop [het spervuur] heel langzaam vooruit … Een lange rij verkenners maakte zich los van de dichte massa mannen en volgde achter het oprukkende scherm van granaten … Duizenden kogels uit machinegeweren vlogen [boven hun hoofd] door de lucht en floten schril op hun doel af terwijl vele Vickers machinegeweren door de wrange morgenlucht ratelden. Dit waren slechts de tingelende noten van windinstrumenten in het helse orkest dat voor hen speelde, want het oorverdovende gedreun van de snelvurende 18-ponders, het hesere gebulder van de grote aantallen kanonnen achter hen en de ontzettende klappen van granaten en zware explosieven in het spervuur voor hen, werden nu opgenomen in het vreselijke ritmische geraas van het perfecte spervuur van trommelvuur. Zo werd op 26 september 1917 om 5u50 de Divisie in de Slag om Polygon Wood gelanceerd.

Kapitein Alexander Ellis, The Story of the Fifth Australian Division, Londen, 1919, blz. 244–245

Australische infanterieaanval in Polygon Wood, Fred Leist, 1919. [olieverf op linnen, AWM ART02927]

Een Australische bevoorradingsgroep bij een bunker nabij Polygon Wood, 26 september 1917 [AWM E02013]

De grootste hindernissen voor de infanterie op het slagveld waren de tientallen Duitse betonnen pillendozen die de vijandelijke soldaten met machinegeweren beschermden. Ze moesten net bij de pillendozen zien te komen als het spervuur gestaakt werd en de inzittenden nog verdwaasd waren van de ontploffingen. Bij sommige pillendozen was er weerstand, maar veel Duitse soldaten gaven zich over als ze merkten dat ze zo snel omsingeld waren. De Butte zelf was snel veroverd en bleek vol Duitse schuilholen te zitten. De ingangen werden geblokkeerd en bommengooiers met granaten baanden zich een weg door de ondergrondse stellingen en dwongen de inzittenden uiteindelijk om zich over te geven. Duitse vliegtuigen kwamen overvliegen en beschoten het gebied van de Butte, met machinegeweren, terwijl de vijandelijke artillerie de gebieden achter de oprukkende Australiërs begon te beschieten, wat veel slachtoffers kostte. Om 7u30 startte er weer een beschermend spervuur en de Australiërs rukten op naar hun einddoel voor die dag, een paar honderd meter voorbij Polygon Wood. Om 8u00 was de vereiste grond overwonnen en was de opmars voorbij. Gedurende de rest van de dag bereikten Duitse tegenaanvallen niets en de Slag om Polygon Wood werd een groot succes verklaard voor de AIF.

Door Australische soldaten veroverde Duitse bunker of pillendoos tijdens de Slag om Polygon Wood op 26 september 1917. [AWM E00904]

Polygon Wood vanaf de achterkant van de Buttes New British Cemetery. [DVA]

Enkele Duitse machinegeweren die veroverd werden door het 55ste Bataljon (New South Wales) tijdens de Slag om Polygon Wood op 26 september 1917. [AWM C01085]

Dit duidelijke succes is waarschijnlijk de reden waarom de Vijfde Divisie de Butte bij Polygon Wood uitkoos voor hun monument aan het Westelijk Front. De historicus van de divisie, kapitein Ellis, beschreef het als een ‘mooi succes’ en ook Charles Bean schreef over deze ‘foutloze, sterke aanval’. Bean schreef het echter toe aan het ‘meest perfecte spervuur dat Australische troepen ooit beschermd had en dat als een ‘bosbrand in Gippsland’ voor hen uitrolde. Polygon Wood was echter, zoals alle successen aan het Westelijk Front, een overwinning met zware verliezen.

/nl-be/updates.html